สุขภาพเกี่ยวกับ "ยา"

กินยาแล้วเวียนหัว คลื่นไส้ แบบนี้ใช่แพ้ยารึป่าวนะ?

ความเข้าใจผิด เกี่ยวกับเรื่องของการแพ้ยา เป็นอีกเรื่องสำคัญเรื่องหนึ่งเลยนะครับ ที่ Pharma Xin เจออยู่บ่อยๆ

วันนี้ เภสัขรู้ใจ By Pharma Xin มีคำอธิบายให้ครับผม ^^

ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจเกี่ยวกับการแพ้ยากันก่อนนะครับ Pharma Xin ขอสรุปเป็นข้อๆ ให้อ่านกันง่ายๆ เหมือนเดิมครับ ^^

  • การแพ้ยา (Drug Allergy) เกิดจากการที่ระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายของเรามีความไวต่อยานั้น โดยร่างกายมองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอม (ซึ่งปกติไม่ใช่สิ่งแปลกปลอมนะครับ) จึงสร้างสารเคมีจำนวนมากขึ้นมาต่อต้านยานั้น และทำให้เกิดอาการแพ้ยาเกิดขึ้นมาครับ
  • การแพ้ยา เป็นเรื่องเฉาะบุคคลครับ เกิดกับใครก็ได้ครับ และไม่สามารถคาดเดาได้ ใครแพ้ยานั้นก็จะแพ้ไปตลอด ส่วนใครที่ไม่แพ้ ก็ไม่แพ้เลยครับ
  • อาการแสดงมีความแตกต่างกันไปนะครับ ตั้งแต่ผื่นแดง ผื่นลมพิษ คัน บวมตามส่วนต่างๆ หายใจติดขัด หายใจมีเสียงวี๊ด แน่นหน้าอก หายใจไม่ออก ผิวหนังไหม้หรือหลุดลอกตามส่วนต่างๆ จนถึงการแพ้แบบรุนแรงถึงขั้นช็อก (anaphylactic shock) ซึ่งอาจทำให้เสียชีวิตได้เลยครับ
  • การแพ้ยามีทั้งแบบเฉียบพลัน (แสดงอาการภายใน 1 ชั่วโมงหลังจากได้รับยา) และแบบไม่เฉียบพลัน (แสดงอาการหลัง 1 ชั่วโมงหลังจากได้รับยา การแพ้บางประเภทอาจแสดงอาการหลัง 24 ชั่วโมงไปแล้วครับ) ถ้าสงสัยว่าเราแพ้ยารึเปล่า ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หรือไปโรงพยาบาลเพื่อตรวจยืนยันก็ได้ครับ

อีกคำนึงที่ Pharma Xin อยากให้เข้าใจก็คือ “อาการข้างเคียงจากยา” ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้หลายๆคนคิดว่าตัวเอง “แพ้ยา” ซึ่งจริงๆแล้วไม่ใช่นะครับ

                อาการข้างเคียงจากยา” เป็นเรื่องของตัวยานั้นๆครับ ใครกินก็สามารถเกิดอาการข้างเคียงได้ เช่น ยา A ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียนได้ 20%, ทำให้เกิดอาการเวียนหัว 10% จากข้อมูลนี้ เราสามารถ “คาดเดาได้” ครับว่า ถ้ามีคน 100 คนกินยา A แล้ว จะมีประมาณ 20 คนที่เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียน ประมาณ 10 คนที่เกิดอาการเวียนหัว ต่างกับการแพ้ยา ที่เราไม่สามารถบอกได้ว่า กินยา A แล้วจะมีคนแพ้กี่คนครับ

พอจะเห็นภาพคร่าวๆนะครับ ว่า “อาการข้างเคียงจากยา” กับ “แพ้ยา” ต่างกันยังไง ลองมาดูตัวอย่างให้เห็นภาพชัดขึ้นกันครับ

  • ยาคุมกำเนิด หลายๆคนเข้าใจว่าตัวเองแพ้ยาคุม เพราะกินแล้วคลื่นไส้มาก เวียนหัว เลือดออกกระปิดกระปอย ซึ่งจริงๆแล้วอาการเหล่านี้คืออาการข้างเคียงครับ ใครกินก็มีโอกาสเจออาการเหล่านี้ได้เหมือนกัน ไม่ใช่การแพ้ยานะครับ
  • อีกสักตัวอย่างครับ ยาแก้ปวดอักเสบ IBUPROFEN พบการแพ้ยาตัวนี้ได้บ่อยๆ ครับ อาการตั้งแต่มีแค่ผื่นขึ้น จนถึงขั้นรุนแรงแบบช็อกได้ ซึ่งอาการแพ้เหล่านี้เกิดเฉพาะคนครับ ไม่ได้เกิดกับทุกๆคน แต่ในขณะเดียวกัน ยา IBUPROFEN ตัวเดิม มีฤทธิ์กัดกระเพาะ ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ ปวดท้อง มวนท้องได้ ซึ่งอาการกลุ่มหลังนี้คือ อาการข้างเคียงครับ ใครกินก็เจออาการเหล่านี้ได้ ไม่ใช่การแพ้ยาครับ แต่คนไข้หลายคนยังเข้าใจว่าตัวเองแพ้ยา เพราะกินแล้วรู้สึกปวดท้องครับ

Pharma Xin ขอสรุป+แนะนำเกี่ยวกับเรื่องของการแพ้ยาง่ายๆนะครับ

  • หากสงสัยว่าแพ้ยา ให้หยุดยานั้นทันที รีบปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร นำยาที่กินอยู่ทั้งหมดไปด้วยนะครับ ถ่ายรูปอาการไว้ด้วยก็จะช่วยให้การวินิจฉัยง่ายและถูกต้องมากขึ้นครับ
  • แพ้ยา กับ อาการข้างเคียงจากยา ไม่เหมือนกันนะครับ และเนื่องจากอาการแพ้ยามีหลากหลาย หากสงสัยหรือไม่แน่ใจปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรได้เลยครับ
  • อย่าหงุดหงิดใจเลยนะครับ ถ้าเภสัชกรจะถามคำถามง่ายๆ “เคยมีประวัติแพ้ยามั้ยครับ” “อาการแพ้เป็นยังไงครับ” ไม่ได้ถามเล่นๆ หรือถามตามหน้าที่นะครับ คำตอบที่ได้จะผ่านกระบวนการคิด วิเคราะห์ และประเมิน ทั้งเรื่องของความปลอดภัยและประสิทธิภาพในการเลือกใช้ยาครับผม
  • ใครที่มีประวัติแพ้ยา ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้ง และควรพกบัตรแพ้ยาติดตัวไว้ตลอดนะครับ เผื่อกรณีฉุกเฉินเป็นลมหมดสติไป ทางทีมแพทย์เห็นบัตรแพ้ยาแล้ว สามารถเลือกยาที่เหมาะสม ปลอดภัย ป้องกันการแพ้ยาซ้ำได้ครับ
  • 1669 เบอร์นี้ต้องเมมไว้ในช่องโทรด่วนเลยครับ เป็นเบอร์สายด่วนสำหรับกรณีฉุกเฉิน ไม่ว่าจะเป็นอุบัติเหตุ โรคประจำตัวกำเริบ เป็นลมหมดสติ แขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด รวมถึงการแพ้ยาแบบช็อก (ถ้าแค่ผื่นขึ้น ไม่ต้องโทรนะครับ) จะมีหน่วยแพทย์ฉุกเฉินให้บริการฟรี ไม่มีค่าใช้จ่ายครับ ** Pharma Xin ขอย้ำว่าโทรกรณีฉุกเฉินเท่านั้นนะครับ ห้ามโทรเล่นๆ เด็ดขาด เพราะอาจมีคนที่ต้องการความช่วยเหลือจริงๆ จะได้ติดต่อและได้รับการช่วยเหลือที่รวดเร็วที่สุดครับผม
  • การทำ Skin test เป็นเป็นอีกวิธีหนึ่งนะครับที่จะช่วยระบุได้ว่าเราแพ้ยาอะไร แต่ในทางปฏิบัติจริงๆ แล้วไม่ค่อยทำกันนะครับ จะใช้วิธีการซักประวัติและเฝ้าระวังมากกว่า โดยเฉพาะในคนไข้ที่เคยมีประวิติแพ้ยามาก่อน อาจจะแพ้ยาตัวอื่นในกลุ่มเดียวกันหรือยาที่มีโครงสร้างใกล้เคียงกันได้ครับ

 

เชื่อว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์และเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับการแพ้ยา ให้ทุกๆ คนได้นะครับ

พบกันใหม่กับบทความหน้า Pharma Xin ฝากติดตามด้วยครับผม ^^

#มีปัญหาเรื่องยาปรึกษาเภสัชกร  #เภสัชรู้ใจ #PharmaXin #Swanwhite #PH-1

ขอบคุณค้าบบ

Pharma Xin

Comment here